سلطان محمود غزنوى در سال جلوس ؛ سرداران معروف دولت سامانى را مغلوب كرد و مدتى نيز با آخرين شاهزادهء دلير سامانى اسماعيل منتصر جنگيد . سيستان را از خلف بن احمد صفارى گرفت ، سپس چون مردم خوارزم بر ابو العباس مأمون كه داماد محمود بود شوريدند و او را كشتند به آنجا لشكر كشيد و آن را فتح كرد و در اواخر عمر رى و اصفهان را از آل بويه گرفت و مسعود پسر خود را به حكومت آن نواحى گماشت . لشكركشيهاى متعدد به هندوستان كرد و جواهرات و ثروت بتخانه‌هاى آنجا را به دست آورد . شهرهاى مهم آن كشور را تسخير كرد و به سومنات كه شهرى معروف و مستحكم در كنارهء غربى هندوستان بود لشكر كشيد و از آنجا غنايم فراوان به دست آورد و معبد بزرگ آن شهر را ويران كرد . وى نسبت به شعرا توجه خاصى داشت و در حضور خود مجالسى از آنها ترتيب مىداد و گويند 400 شاعر به دربار او بار مىيافتند . فردوسى شاهنامه خود را در اين عصر به پايان آورد ، و عنصرى ملك الشعراى دربار او بود . فوت وى در 421 ه . ق . بوده است . سلطانمراد ميرزا حسام السلطنه 2 جمادى الاولى 1299 ه . ق . از شاهزادگان و رجال معروف قاجاريه ؛ پسر عباس ميرزا وليعهد . وى در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه قاجار خراسان را فتح كرد ، و فتنهء سالار را فرونشاند ، و حكومت خراسان با لقب حسام السلطنه يافت ( 1266 ه . ق . ) . چند سال بعد ، هرات را پس از محاصرهء طولانى فتح كرد ، و در آن شهر به نام ناصر الدين شاه سكه زد ، و مورد اكرام شاه واقع گشت ( 1273 ه . ق . ) . اما ضعف و بىتدبيرى رجال دربار نگذاشت كه اين فتح پايدار بماند ، و هرات ، به سبب تهديد انگليسها ، دوباره از ايران منتزع گشت . حسام السلطنه در بازگشت از هرات به مشهد به دفع تركمانان پرداخت ، و آنها را كه در حدود خراسان تاخت‌وتازى كرده بودند تنبيه نمود . چندى بعد او را از خراسان فراخواندند ( 1275 ه . ق . ) ، و در سال 1277 ه . ق . ديگربار ، بعد از عزل حمزه ميرزا حشمت الدوله ، به ولايت خراسان آمد ، و تا سال 1281 ه . ق . در آنجا بود . پس از آن ، در سال 1288 ه . ق . مجددا به ولايت خراسان منصوب شد . ميرزا حسين خان سپهسالار او را از حكومت خراسان معزول كرد ، و او در سفر اول شاه به فرنگ همراه بود . وى در تاريخ قاجاريه به « فاتح هرات » معروف است . سلطانيات فرمانها و منشورها و خاصه نامه‌هايى كه از دربار شاهان صادر گردد . سلطانيه ، گنبد بناى عظيم تاريخى گنبد سلطانيه در زمان سلطان محمد خدابنده و در فاصله سالهاى 740 - 713 ه . ق . بنيان نهاده شد . سلطانيه در زمان سلطان محمد خدابنده در عداد يكى از مهمترين شهرهاى تجارتى و آباد ايران به شمار مىرفت كه در آن مساجد و مدارس و بيمارستانهاى معتبر و يك سلسله ابنيه خيريه و خانقاه و اماكن ديگر ساخته شده بود . ارتفاع بناى گنبد از سطح زمين نزديك 54 / 51 متر و قطر آن در حدود 40 / 24 متر مىباشد . بدنهء اصلى و تمام ساختمان با آجر محكم ساخته شده است . روى گنبد را با روكش كاشيهاى فيروزه‌اى و لاجوردى و آبى به شيوهء